De voor de hand liggende reactie op stijgende temperaturen? Meer koeling, extra airco’s en koudere lucht. Maar in een zorgomgeving is dat niet noodzakelijk de beste oplossing. Klimaatbeheersing draait er niet om “zo koud mogelijk”, maar om het juiste comfort voor patiënten, bewoners én zorgverleners.

Geen standaardtemperatuur voor de zorg

Een ziekenhuis of woonzorgcentrum verenigt heel uiteenlopende gebruikers en functies. Een chirurg die onder intense verlichting opereert, heeft behoefte aan een koele, droge en strikt gecontroleerde omgeving. Een oudere bewoner op een revalidatieafdeling voelt zich dan weer het best bij een stabiele, aangename temperatuur zonder tocht. Zorgmedewerkers, die fysiek intensief werk verrichten, ervaren diezelfde ruimte bovendien anders dan een patiënt die stil in bed ligt.

Eén uniforme klimaatoplossing volstaat dus niet.

Klassieke airconditioning verplaatst grote hoeveelheden koude, droge lucht. Wat in een kantoor of winkelcentrum aanvaardbaar is, kan voor kwetsbare ouderen of bedlegerige patiënten bijzonder onaangenaam zijn. Directe luchtstromen veroorzaken tocht en kunnen onder meer leiden tot droge slijmvliezen en bijkomend lichamelijk ongemak.

Klimaattechniek in de zorg vraagt daarom om een verfijnd evenwicht tussen thermisch comfort, akoestische rust, luchtkwaliteit, hygiëne en energieverbruik.

Eerst de hitte buiten houden

Een klimaatbestendig zorggebouw begint niet bij de koelinstallatie, maar bij het gebouw zelf. Warmte die niet binnendringt, hoeft ook niet actief te worden afgevoerd.

Buitenzonwering, goed geïsoleerde gevels, groendaken en intelligente beglazing kunnen de warmtelast sterk beperken. Ook het ontwerp en de oriëntatie van het gebouw spelen een belangrijke rol. Zulke passieve maatregelen verminderen niet alleen de koelbehoefte, maar zorgen ook voor een natuurlijker en stabieler binnenklimaat.

Waar actieve koeling nodig blijft, bieden zachte klimaatconcepten een mensvriendelijk alternatief. Klimaatplafonds en betonkernactivering kunnen warmte via straling afvoeren, eventueel gekoppeld aan geothermie of BEO-velden. Zo ontstaat een gelijkmatige en stille koeling zonder sterke, voelbare luchtstromen.

Comfort op maat van elke ruimte

Naast de gekozen techniek is vooral de manier waarop een gebouw wordt aangestuurd bepalend. Met slimme zonering krijgt elke ruimte het klimaat dat bij haar functie en gebruikers past.

Geavanceerde gebouwbeheersystemen stemmen temperatuur, luchtvochtigheid, ventilatie en koeling af op de bezetting, de buitentemperatuur en zelfs de weersvoorspelling. Zo kan een installatie geleidelijk anticiperen op een warme dag, in plaats van pas op volle kracht te reageren wanneer het gebouw al is opgewarmd.

Dat principe werd ook toegepast in de nieuwe zorgcampus van AZ Diest. Imtech realiseerde er de complete gebouwentechnieken en verdeelde de campus in zones met elk hun specifieke klimaatvereisten. Het operatiekwartier en de dagchirurgie vragen strikt gecontroleerde, medisch geconditioneerde luchtstromen. Op de patiëntenafdelingen, geriatrie en moeder & kind ligt de nadruk dan weer op stille en tochtvrije oplossingen. H

Het resultaat is geen universeel koelsysteem, maar een samenspel van installaties dat zich aanpast aan de functie van de ruimte en de behoeften van de gebruiker.

Renoveren met de mens als maatstaf

De komende renovatiegolf mag niet verzanden in een mechanische operatie waarbij we zorggebouwen simpelweg uitrusten met meer en krachtigere airco-units. Een ziekenhuis of woonzorgcentrum is geen fabriek of datacenter. Het is een leef-, werk- en herstelomgeving voor mensen.

Dat vraagt om een integrale aanpak: hitte zoveel mogelijk buiten houden, zachte en energie-efficiënte klimaattechnieken toepassen en elke ruimte intelligent aansturen. Beleidsmakers, zorgbestuurders, ontwerpers en technische partners moeten die principes meenemen in renovatieplannen en investeringsbeslissingen.

Bij Imtech geloven we dat de beste techniek nauwelijks merkbaar is. Je hoort of voelt ze niet, maar ze creëert wel de omstandigheden waarin patiënten rustig kunnen herstellen, ouderen beschermd blijven tegen hitte en zorgverleners comfortabel kunnen werken.

Laat dát de maatstaf zijn voor de renovatie van ons zorgvastgoed.

Geschreven door Dirk Smet, Managing Director Building Technics bij Imtech